Polaryzacja i ideowość

Ostatnio opublikowane badania CBOSu prezentują zmieniające się trendy dotyczące poglądów politycznych wśród ludzi młodych, ukazując ciekawe zależności, które prowadzić mogą do zróżnicowanych i wcale nieoczywistych wniosków. W skrócie, wśród młodych ludzi obserwujemy w ostatnim czasie zwrot w lewą stronę. O tym, co taka sytuacja oznacza dla naszego społeczeństwa oraz o innych możliwych interpretacjach tego badania postaram się w tym tekście opowiedzieć. 

Badania CBOS 

Na wykresie zamieszczonym przez CBOS na Twitterze widzimy deklarowane poglądy polityczne osób młodych, od 18 do 24 roku życia w perspektywie czasowej od 1990 roku. Przez lata transformacji ustrojowej obserwujemy zróżnicowanie trendów z wyraźnymi odbiciami w jedną, lub drugą stronę. Widzimy więc, że zasadniczo przez ostatnie kilkadziesiąt lat po 1990 roku, poglądy prawicowe nieznacznie dominowały nad lewicowymi, zaś największą popularnością wśród młodych cieszyło się centrum. Bardzo wysoki procent osób wybierało także odpowiedź – trudno powiedzieć, co świadczy o niezdecydowaniu, ale także o trudności w określeniu własnych poglądów i poszukiwaniu własnej drogi, co jest naturalne dla osób w młodym wieku.  

W 2020 roku dostrzegamy jednak zauważalną zmianę w odpowiedziach młodych na pytanie o poglądy polityczne. Po raz pierwszy od dawna słowo lewica pada częściej, niż prawica. Zauważamy zmianę o kilkanaście punktów procentowych w stosunku do roku 2019. Jednocześnie osób o poglądach prawicowych wśród młody również przybywa. Tym samym widzimy ogromny spadek osób mających trudność z zaklasyfikowaniem swoich poglądów do którejkolwiek z grup. Łatwo zaobserwować, że wzrost liczby osób wybierających lewicę i prawicę (choć tę drugą w mniejszym stopniu), odbywa się kosztem centrum, i przede wszystkim niezdecydowanych. 

Co z tego wynika? 

Próbując dokonać analizy badań CBOS należy zdać sobie sprawę, że badanie poglądów politycznych wśród młodych osób nie oznacza, że automatycznie poglądy te zostaną utrzymane z wiekiem. Wielu badanych zmieni poglądy i skieruje się, miejmy nadzieję, w stronę bardziej umiarkowaną. Obecne trendy nie oznaczają więc, że za kilka lat, będziemy mieli scenę polityczną zdominowaną przez lewicę, zaś centrum praktycznie całkowicie zaniknie. Wielokrotnie w historii okazywało się, że fakt radykalizacji poglądów u młodzieży, nie oznacza jeszcze, że w dłuższej perspektywie, społeczeństwo będzie dokładnym odwzorowaniem tych trendów. 

Niemniej, warto zastanowić się nad wnioskami płynącymi z badań przeprowadzonych przez CBOS. Załóżmy, że faktycznie, osób o nastawieniu wyraźnie lewicowym jest zdecydowanie więcej niż tych ukierunkowanych na prawo, choć i tych przybywa. Odbywa się to kosztem przede wszystkim niezdecydowanych oraz tych, określających się jako centrowi. Pierwszy wniosek, jaki się nasuwa sugeruje, że społeczeństwo staje się coraz bardziej świadome i ideowe. Skoro coraz mniej osób, z przekonaniem deklaruje się po jednej ze stron, oznaczać to może, że faktycznie ma wiedzę i przekonanie na temat tego, co każda z tych stron reprezentuje. Wydawałoby się, że ideowość jest zjawiskiem bardziej pożądanym, niż jej brak, który w polityce kojarzy się raczej z populizmem. Czy na pewno? 

Śmiem twierdzić, że wiele młodych osób, odpowiadających na pytania CBOSu nie zdaje sobie sprawy czym dokładnie jest lewica, a czym prawica. Nie wchodząc w szczegóły dotyczące zasadności i istoty tego podziału (rozważania na ten temat znajdą się w innym wpisie), uważam że ta ideowość jest raczej powierzchowna. Nie wydaje mi się, żeby szczególnie więcej osób opierało swoje przekonania na głębokich podstawach intelektualnych. Z kolei rzeczą naturalną jest, że w dobie kryzysów społecznych i gospodarczych, a z pewnością obserwujemy obecnie na świecie, zwłaszcza z powodu pandemii, następuje radykalizacja poglądów i potrzeba skierowania uwagi w stronę bardziej wyrazistą. Objawia się to w szczególności w coraz częstszych protestach i manifestacjach, które stymulowane ostrym przekazem medialnym zachęcają młodych ludzi do wyjścia na ulicę. Uważam wręcz, że brak wyraźnego określenia się po jednej ze stron, u osoby młodej, nie ukształtowanej politycznie i światopoglądowo, jest społecznie bardziej pożądany, gdyż oznacza większą potrzebę poszukiwania własnej drogi i świadczy o wyższej zdolności krytycznego myślenia. Według mnie, owe “trudno powiedzieć” jest odpowiedzią, która oznacza potrzebę zanalizowania faktów, zdobycia szerszej wiedzy na dany temat i może w przyszłości przynieść bardziej pozytywne skutki. Oczywiście, całkowity brak zainteresowania sprawami społecznymi, również stanowi problem i nie jest specjalnie godne pochwały.  

Skrajności i przyszłość 

Żyjemy w spolaryzowanym społeczeństwie, zaś umowne podziały na prawicę i lewicę są ciągle podkręcane przez przekaz medialny oraz polityków. Obawiam się jednak, że fakt łatwiejszej identyfikacji młodych ludzi z jedną, lub drugą stroną, może być odzwierciedleniem działań populistycznych działań elit politycznych, które zwyczajnie zdają sobie sprawę z naturalnej ludzkiej potrzeby radykalizacji poglądów w dobie kryzysu.  

Pozostaje mieć nadzieję, że młodzi nie dadzą się całkowicie zmanipulować politykom, którzy mają w tej manipulacji konkretne cele i skrzętnie realizują swoje agendy. W przeciwnym wypadku, młodzi mogą przejąć tę narrację i z pozornie ideowych, stać takimi samymi populistami. Poszukiwanie prawdy jest znacznie trudniejsze i wykracza poza ramy podziału na lewicę i prawicę.  

Czy przyszłość jawi nam się jako walka skrajności, zaś scena polityczna będzie zdominowana przez wojnę prawicy z lewicą, bez miejsca na porozumienie i debatę. Być może, jednak warto powstrzymać się z takimi ocenami na podstawie badań społecznych wśród młodych. Młodzież ma swoje prawa i jednym z nich jest poszukiwanie właściwej ścieżki, które często skutkuje zmianą poglądów. 

Źródło:
https://twitter.com/CBOS_Info/status/1358721042949300224/photo/1
Ten wpis został opublikowany w kategorii Publicystyka ogólna i oznaczony tagami , , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *